Historia Kielc

Powstanie Kielc

   Pierwsze pisemne wzmianki o niewielkiej osadzie na terenie dzisiejszych Kielc pojawiły się w XI wieku. Był to ośrodek w którym myśliwi oraz bartnicy mieszkający w Puszczy Świętokrzyskiej wymieniali się towarami. Wśród nich było mięso, ziarno, skóry, owoce i miód. Przed powstaniem państwa polskiego w okolicach Kielc prawdopodobnie wydobywano i wytapiano już metale. Pod koniec X wieku w osadzie wzniesiono kościół św. Wojciecha. Według legend czeski misjonarz wygłaszał tam kazania.

   W XI wieku właścicielami osady razem z przylegającymi do niej terenami zostali biskupi z Krakowa. Na wzgórzu zamkowym zbudowali kolegiatę Najświętszej Marii Panny. Kolejny biskup przeniósł do nowej kolegiaty parafię św. Wojciecha. Kielce zaczęły się powoli rozwijać. Odbywały się tutaj liczne targi i jarmarki, które przyciągały wielu mieszkańców okolicznych wsi. W 1229 roku duchowni stworzyli szkołę parafialną, a jednym z jej sławnych absolwentów był Wincenty z Kielc – dziejopisarz, który stworzył dzieło „Żywot św. Stanisława”. Istnieje przypuszczenie, że Kielce prawdopodobnie już w 1227 roku otrzymały prawa miejskie, ale nie zachował się żaden dokument lokacyjny. Rozwój Kielc przerwały najazdy Tatarów, a także walka o tron pomiędzy Bolesławem Wstydliwym i Konradem Mazowieckim. Miasto zdołało się podnieść z upadku i zyskało nowe mury obronne. W 1364 roku Biskup Bodzęta nadał Kielcom prawo magdeburskie. W mieście mieszkało wtedy około 300 osób.

Rozwój miasta

   Kolejną ważną datą dla Kielc był rok 1496, kiedy kardynał Fryderyk Jagiellończyk nadał miastu herb przedstawiający złote litery CK i koronę na czerwonym tle. Kielce zaczęły być znane również jako ośrodek górniczo-hutniczy. Dzięki temu do miasta sprowadzono wielu specjalistów z zagranicy i powołano Urząd Górniczy. W XVI wieku powiększono katedrę, postawiono nowe budynki, kościoły i ratusz. Powstała także droga do Bodzentyna, cechy krawców, szewców, bednarzy, ślusarzy, a także zbrojownie. Całe województwo sandomierskie w którym znajdowały się Kielce należały do najważniejszych regionów przemysłowych w Polsce. W 1645 roku mieszkało tam już 1250 osób. Miastem zarządzał wówczas wójt w imieniu biskupa oraz rada miejska, którą wybierali mieszkańcy. Przez cały XVII wiek w mieście powstawały kolejne budynki. Jednym z nich był Pałac Biskupów Krakowskich, który zaprojektował włoski architekt J. Trevano. W 1661 roku do pałacu przybył król Polski Jan Kazimierz razem ze swoim dworem.   

Przed rozbiorami 

   Najazd szwedzki i wojny domowe sprawiły, że Kielce podupadły podobnie jak reszta kraju. W Kielcach doszło także do zarazy przez co miasto się wyludniło. Nie działały prawie wszystkie kopalnie i huty. Biskupi krakowscy zdołali jednak uratować miasto przed całkowitym upadkiem. W XVIII wieku Kielce powoli odzyskały swoją dawną świetność. Powstało nowe seminarium duchowne, szkoła średnia, teatr oraz wiele nowych domów. Działalność rozpoczęły również nowe kopalnie i cegielnie. Pod koniec XVIII wieku w Kielcach mieszkało już 2 tysiące ludzi.  

   Kolejnym ważnym wydarzeniem w mieście była nowa ustawa wprowadzona przez Sejm Czteroletni, która mówiła, że wszystkie własności biskupów przejmuje król. Niestety wkrótce potem rozpoczęła się wojna polsko-rosyjska i miasto zostało zniszczone. Tadeusz Kościuszko przebywał w Kielcach w czerwcu 1794 roku razem ze swoimi oddziałami. W 1795 roku doszło do III rozbioru Polski i Kielce znalazły się pod zaborem austriackim. Miasto jednak awansowało gdyż stało się stolicą cyrkułu, które było odpowiednikiem powiatu w Austrii.

XIX wiek

   W 1800 roku przez ogromny pożar w centrum miasta spaliły się wszystkie domy oraz ratusz. W lipcu 1809 roku Kielce znalazły się w Księstwie Warszawskim i zostały miastem powiatowym w departamencie radomskim. Po kongresie wiedeńskim Kielce znalazły się pod zaborem rosyjskim, a w 1816 roku miasto stało się stolicą województwa krakowskiego, gdyż Kraków ustanowiono wtedy Wolnym Miastem. Dzięki temu Kielce mogły się rozwijać. Stworzono tutaj nowe szkoły i powstała pierwsza w Polsce uczelnia techniczna zwana „Szkołą Akademiczno-Hutniczą”.

   Po powstaniu listopadowym rozwój miasta został zahamowany, a w 1844 roku aresztowano w Kielcach księdza Piotra Ściegiennego za spiskowanie przeciwko zaborcom. Po reformacji administracji w 1845 roku Kielce przestały być stolicą województwa i stały się ponownie miastem powiatowym. Po powstaniu styczniowym w 1863 roku zamordowano lub wywieziono na Syberię kilkuset mieszkańców, którzy wzięli udział w walkach. Pod koniec XIX wieku nastąpił kolejny rozkwit w gospodarce Kielc. Powstały nowe zakłady przemysłowe, hotel, szpital, księgarnie, nowy ratusz oraz linia kolejowa. Rozwijało się również życie kulturalne. Powstał nowy teatr i wydawano miejską prasę. Na początku XX wieku Kielce posiadały już 13,5 tysięcy mieszkańców.

Pierwsza połowa XX wieku

   Kiedy wybuchła I wojna światowa do Kielc wkroczył Józef Piłsudski razem z Kompanią Kadrową Strzelców i dołączyło do niego 600 mieszkańców miasta. Polska odzyskała niepodległość po 123 latach zaborów i Kielce stały się stolicą województwa. W 20-leciu międzywojennym powstało tam wiele nowych zakładów. Kielce stały się też częścią Centralnego Okręgu Przemysłowego i liczba ludności wzrosła w mieście do 70 tysięcy.

   Na początku września 1939 roku Kielce zostały zdobyte przez hitlerowców. Przez cały okres wojny działało tam wielu partyzantów, a najsłynniejszym z nich był Henryk Dobrzański. W styczniu 1945 roku miasto wyzwoliła armia radziecka. Liczba ludności Kielc zaraz po wojnie wynosiła 48 tysięcy.

Czasy powojenne

   Rok po wojnie w Kielcach wydarzył się tragiczny pogrom na ludności żydowskiej, która ocalała z Holokaustu. W wyniku plotek o zabiciu przez Żydów polskiego chłopca tłum mieszkańców zamordował z zimną krwią 40 osób. Na skutek pogromu wielu pozostałych jeszcze w Polsce Żydów wyjechało z kraju i nigdy nie powróciło.

   W latach 60-tych i 70-tych Kielce rozbudowywały się i powiększyły swoje terytorium. Powstała Politechnika Świętokrzyska i Wyższa Szkoła Pedagogiczna (dzisiaj Uniwersytet Jana Kochanowskiego). Po reformie administracyjnej w 1999 roku Kielce stały się stolicą nowo utworzonego województwa świętokrzyskiego. Dzisiaj miasto zamieszkuje 195 tysięcy ludności.